Năm 27 tuổi, tôi đang quản lý một phòng giao dịch ngân hàng. Lương đều, đúng hạn, sáng đi chiều về, mọi thứ gọn gàng như một cái áo may sẵn vừa in với người. Người ta gọi cái đó là ổn định.
Vậy mà trong đầu tôi có một tiếng nói nhỏ, tháng nào cũng vang lên đúng một lần, thường là lúc lương vừa về tới ví mà niềm vui thì đã bay đâu mất. Nó hỏi hoài một câu: “Mình cứ thế này mãi sao?”
Bạn có nghe tiếng đó bao giờ chưa? Nếu có, thì bài này tôi viết cho bạn.
Tôi cởi cái áo ổn định ra
Ngày tôi nói sẽ nghỉ, mẹ tôi phản đối kịch liệt. Bà lo, và bà có lý do để lo. Chỉ có một người không cản – vợ tôi: “Anh cứ khởi nghiệp đi, lỡ thất bại thì xin việc lại. Khó xin quá thì cơm ngày ba bữa, em nuôi anh được mà.”
Tôi bước ra với câu nói đó trong túi áo. Nhẹ tênh. Tôi cứ tưởng phần khó nhất là dám nghỉ.
Tôi đã lầm. Dám nghỉ mới là phần dễ…
Trước đó tôi đã té, và tôi giấu
Nói thật để bạn khỏi tưởng tôi là người can đảm bẩm sinh. Không. Trước cái ghế ngân hàng đó, tôi đã từng ra làm chủ rồi, và đã té.
Hồi ấy tôi mở một trong những cửa hàng bán iPhone đầu tiên ở Cần Thơ. Dán màn hình, bán ốp lưng, rồi xách hàng về bán. Vui được một dạo. Đối thủ mở ra, quảng cáo mạnh hơn, tôi đuối dần rồi đóng cửa. Cái kết của lần khởi nghiệp đầu tiên của tôi là quay lại, ngồi viết đơn xin vào ngân hàng.
Cho nên khi tôi rời ngân hàng lần này, tôi không rời với tâm thế người thắng. Tôi rời với tâm thế người từng thua, và vẫn còn muốn thử lại.
Té thêm vài lần nữa
Ra ngoài, tôi hùn với bốn người bạn mở một công ty xây dựng. Năm anh em, thân nhau, tin nhau. Nhưng chúng tôi không thống nhất nổi sẽ phục vụ ai, tôi muốn nhắm doanh nghiệp lớn, bạn muốn bắt đầu từ mấy việc nhỏ. Được cái hợp đồng đầu tiên thì nó lại quá tầm của cả đội. Vài tháng sau, tan.
Bài học đắt nhất tôi rút ra không phải về xây dựng. Nó là: đừng rủ một đống người giỏi vào rồi mới ngồi nghĩ chia việc.
Rồi tới cái gara ô tô. Và chính ở giai đoạn này, cái công ty tôi thương nhất mới ra đời, từ một buổi trưa rất tình cờ.
Trưa đó nắng gắt. Tôi ngồi trên yên xe máy nóng tới mức chiên trứng được, ghé một tiệm đồ nghề, gọi với vô “chú lấy cho con cây khoan pin”. Chú chủ tiệm lục cái kho bừa bộn, lấy ra đổi tới đổi lui mấy lần. Yên xe tôi nóng ran, mồ hôi chảy, cuối cùng tôi chốt đại một bộ mà trong bụng không ưng.
Chạy về, tôi cứ nghĩ hoài về cái cảm giác khó chịu đó. Nếu chính tôi, một người đi mua, còn thấy cực như vậy, thì ngoài kia bao nhiêu người thợ cũng đang chịu y hệt. Nỗi khó chịu của tôi hôm đó thành cả một công ty. Đồ Nghề Tự Chọn bắt đầu từ một yên xe nóng.
Tôi không muốn bạn đi theo vết ngã của tôi
Đừng tưởng có ý tưởng hay là xong. Những ngày đầu Đồ Nghề Tự Chọn, tôi hào hứng mở hai chi nhánh cùng một lúc, vung tiền chạy quảng cáo, mà gần như không ra kết quả. Tôi chạy quảng cáo trước cả khi hiểu khách thật sự cần gì.
Cái chi nhánh thứ hai rơi vào khủng hoảng. Có lúc từ hơn mười người, nó còn lại đúng hai. Tôi phải mua lại phần vốn của mấy anh em góp cùng để tự gánh một mình, chấp nhận ôm hết cho khỏi làm sứt mẻ tình bạn. Rồi tôi đóng cửa chi nhánh đó sau khoảng sáu tháng, vì đã chọn sai mặt bằng, một chỗ khuất mà lúc ký hợp đồng tôi tưởng là được.
Giai đoạn 2022 tới 2024 là đáy của tôi. Mất tiền. Mất niềm tin. Mất luôn vài mối quan hệ không nối lại được. Có những đêm tôi nằm, nghe như tóc mình đang bạc thêm.
Tôi kể chuyện này để bạn thấy rằng, thứ tôi thèm nhất là có một người từng đi qua ngồi xuống nói cho tôi vài câu thật lòng. Tôi không có ai như vậy. Nên tôi tự bò lên.
Rơi xuống đáy không phải là hết
Lạ ở chỗ, chính cái khúc tệ nhất đó lại luyện cho tôi cái bản lĩnh mà mấy năm êm ấm không dạy nổi. Sau này tôi viết được một cuốn sách cũng là nhờ những gì học được ở những lần va vấp đó.
Khoảng sáu tháng sau khi chạm đáy, mọi thứ bắt đầu quay lại. Khách tăng gấp ba. Doanh thu gấp hai lần rưỡi. Hôm nay Đồ Nghề Tự Chọn phục vụ hơn 50.000 khách, phân phối hơn hai chục thương hiệu chính hãng.
Nhưng tôi xin thành thật một chuyện, để bạn đừng thần thánh hóa mấy con số đó. Có một lần một video mang về ba trăm đơn trong một ngày. Tay tôi run tới mức gõ sai mật khẩu mấy lần mới đăng nhập vào xem được, cứ ngỡ mình mơ. Rồi hai ba tháng sau, tôi không tài nào lặp lại con số đó. Cuối cùng tôi phải cúi đầu thừa nhận: lần bùng nổ đầu tiên, phần lớn là ăn may.
MAY MẮN, nói cho cùng, chỉ là một cái tên đẹp của rất nhiều NỖ LỰC âm thầm mà người ngoài không nhìn thấy.
Điều tôi hiểu ra, muộn hơn tôi muốn
Đi hết chặng đường đó, có mấy điều đóng đinh trong tôi.
Không ai ép tôi cả. Không ai ép tôi nộp đơn ngày xưa, không ai ép tôi ở lại, và cũng không ai ép tôi ra đi. Là tôi chọn. Ngày tôi thôi đổ lỗi cho hoàn cảnh và nhận lấy điều đó, tôi mới thật sự thành người làm chủ.
Ngân hàng chưa bao giờ là cái lồng. Nó trả lương tôi đúng hạn, cho tôi kỷ luật, dạy tôi bán hàng, dạy tôi giao tiếp. Nó không nợ tôi thanh xuân. Tôi rời nó trong lòng biết ơn, nên đi mới nhẹ.
Và điều này thì hơi phũ: cái điểm yếu bạn giấu được khi đi làm, ra ngoài nó không mất đi đâu. Nó chỉ lộ rõ hơn, nhanh hơn, và đau hơn. Ngại trách nhiệm, thiếu chủ động, ra làm chủ là thấy liền.
Khởi nghiệp giống như ăn một miếng chanh. Ăn vào mới thấy chua. Người đứng ngoài nhìn lại thèm tới chảy nước miếng. Đắng thì vẫn cứ đắng, không ai bảo nó ngọt được. Nhưng cái hậu phía sau thì mỗi người một khác, tùy bạn nhai nó ra sao.
Nếu ngày đó có ai nói với tôi sớm hơn
Suốt mười năm làm chủ, có té có đứng dậy, tôi cứ tiếc hoài một điều: giá mà hồi mới bước ra có ai đó ngồi xuống, rót cho tôi ly cà phê, và nói thật với tôi những điều họ đã học được. Chắc tôi đã đi vòng qua được kha khá cái hố.
Không ai làm chuyện đó cho tôi. Nên tôi ngồi làm chuyện đó cho bạn.
Tôi gom lại 101 điều tôi ước có ai nói với mình sớm hơn, từ mười năm làm chủ, từ những người thầy tôi học, từ hàng trăm người đang đứng đúng cái ngã rẽ tôi từng đứng. Tôi gói thành một cuốn ebook nhỏ, đọc nhanh, đi trọn hành trình từ lúc bạn còn ngồi ở chỗ làm cho tới lúc bạn tự trả lương cho mình. Mỗi điều kèm một việc làm được ngay, để bạn không chỉ gật gù rồi thôi.
Tôi tặng bạn, miễn phí.
Tải ebook “101 Lời Khuyên Từ Làm Thuê Sang Làm Chủ” tại đây
Bạn không cần đọc hết một lượt. Mỗi lần mở ra, đọc một lời, làm một việc. Từ làm thuê sang làm chủ không phải một cú nhảy. Nó là những bước nhỏ, đi mỗi ngày.
Tôi hiểu bạn, vì tôi cũng từng như bạn.
Giờ tới lượt bạn tự trả lời một câu thôi. Cái tiếng nói nhỏ tháng nào cũng hỏi “mình cứ thế này mãi sao”, bạn còn định để nó hỏi bao nhiêu lần nữa?
Nguyễn Quốc Trung
Tác giả sách “Marketing Bán Lẻ Đa Kênh”
Về tác giả
Tôi là Nguyễn Quốc Trung — nhà huấn luyện, tư vấn và doanh nhân trong lĩnh vực đào tạo. Tôi chia sẻ những bài học thật về khởi nghiệp, kinh doanh và phát triển bản thân, đúc kết từ chính hành trình xây dựng doanh nghiệp của mình.
Nếu bài viết này chạm đến Bạn, đừng bỏ lỡ bản tin hàng tuần của tôi: mỗi tuần một góc nhìn thật về tư duy, kinh doanh và hành trình từ làm thuê đến làm chủ — gửi thẳng vào hộp thư của Bạn.
👉 Hãy để lại email tại ô đăng ký nhận tin ngay bên dưới ↓ để cùng tôi đi xa hơn!
Give more · Gain more — Cho đi nhiều hơn, để đời mở ra rộng hơn.
