Thời gian không chờ ai, và cuộc đời cũng vậy
Có những bài học không đến từ sách. Chúng đến từ một khoảnh khắc đủ đau để con người buộc phải tỉnh.
Tôi từng nghĩ mình có rất nhiều thời gian. Như hầu hết những người trẻ khác, tôi tin rằng mọi thứ rồi sẽ đến lượt mình, rằng hôm nay chậm một chút cũng không sao, rằng ngày mai luôn ở đó. Cho đến năm tôi 35 tuổi, tôi rơi vào khủng hoảng khi công việc kinh doanh gặp nhiều khó khăn . Thế giới quen thuộc sụp xuống trong im lặng. Không kèn trống. Không báo trước.
Khoảnh khắc ấy không chỉ lấy đi của tôi nhiều tiền bạc, thời gian, sự tự tin và những gì mình từng tự hào, mà lấy đi luôn một ảo tưởng rất nguy hiểm: ảo tưởng rằng thời gian là vô hạn nên tôi đã trì hoãn việc đáng ra phải làm ngay để đừng dẫn đến biến cố khủng hoảng đó
Từ đó, tôi nhìn cuộc đời bằng một con mắt khác. Không bi kịch hơn, nhưng thật hơn. Tôi bắt đầu nhận ra rằng phần lớn con người không thất bại vì họ kém cỏi, mà vì họ trì hoãn quá lâu. Họ sống trong trạng thái “lái tự động”, tồn tại qua ngày, chờ một lúc nào đó thuận lợi hơn để bắt đầu. Và rồi nhiều người ra đi mà chưa bao giờ thực sự sống cuộc đời của chính mình.
Vì sao đa số doanh nhân không thay đổi, dù rất muốn?
Trong suốt quá trình làm việc, đào tạo và quan sát hàng nghìn doanh nhân, tôi nhận ra một sự thật khá trần trụi: mong muốn thay đổi thì rất phổ biến, nhưng thay đổi thật thì cực kỳ hiếm.
Không phải vì họ thiếu thông minh. Cũng không phải vì họ thiếu tham vọng. Mà vì họ đang tiếp cận sự thay đổi theo một cách sai ngay từ đầu.
Rất nhiều người tin rằng muốn đổi đời thì phải làm điều gì đó thật lớn. Thức dậy lúc 5 giờ sáng, tập luyện cường độ cao, đọc hàng chục cuốn sách, thay đổi toàn bộ mô hình kinh doanh, cùng một lúc. Nghe thì rất hùng hồn, nhưng cơ thể và não bộ con người không vận hành theo cách đó.
Khi bạn ép mình thay đổi quá nhiều, quá nhanh, hệ thống sinh tồn bên trong sẽ bật cảnh báo. Nó không phân biệt được đâu là cơ hội, đâu là nguy hiểm. Với nó, thay đổi lớn đồng nghĩa với rủi ro. Và kết quả là bạn quay về trạng thái cũ, rồi tự trách mình thiếu ý chí.
Sự thật là bạn không yếu. Bạn chỉ đang chống lại chính cơ chế tự nhiên của mình.
Một sai lầm khác mà tôi thấy rất nhiều doanh nhân mắc phải là quá tin vào động lực. Nhưng động lực là cảm xúc. Mà cảm xúc thì lên xuống mỗi ngày. Không ai có thể xây một cuộc đời mới chỉ bằng cảm hứng nhất thời.
Thứ phân biệt người thay đổi thật với người mãi đứng yên không phải là động lực, mà là cam kết.
Quyết định là cắt bỏ đường lui
Trong mọi cuộc chuyển hóa mà tôi từng chứng kiến, luôn có một điểm chung: một quyết định không còn đường quay lại.
Rất nhiều người nói rằng họ “sẽ thử”. Nhưng “thử” nghĩa là vẫn giữ một lối thoát. Vẫn chuẩn bị sẵn một phương án quay về con người cũ nếu thấy khó. Và như vậy thì thực ra họ chưa hề quyết định.
Quyết định thật sự là khi bạn cắt bỏ khả năng quay lại. Khi bạn xác định rõ: đây là con người tôi chọn trở thành, và tôi chấp nhận trả giá cho lựa chọn đó.
Rất nhiều người chờ đến khi thấy mình “sẵn sàng” mới bắt đầu. Nhưng qua trải nghiệm của tôi, không ai bao giờ cảm thấy sẵn sàng cả. Sẵn sàng không phải là một cảm giác. Nó là một hành động. Bạn quyết định, rồi trong quá trình đi, bạn mới dần trở nên sẵn sàng.
Nếu có một điều tôi luôn nhắc những người làm kinh doanh, thì đó là: bất cứ điều gì bạn không thay đổi, nghĩa là bạn đang chủ động chọn nó. Chọn ở lại. Chọn quen thuộc. Chọn cái giá của sự trì trệ.
Thiết kế lại môi trường, đừng đánh nhau với bản năng
Sau quyết định, rất nhiều người lại mắc sai lầm thứ hai: cố dùng ý chí để chiến đấu với thói quen cũ. Nhưng tôi học được một điều rất quan trọng trong hành trình của mình và của những người xung quanh: môi trường luôn thắng ý chí.
Nếu bạn muốn sống kỷ luật hơn, đừng hỏi làm sao để mình mạnh mẽ hơn. Hãy hỏi làm sao để môi trường xung quanh buộc bạn phải mạnh mẽ.
Những thay đổi lớn nhất thường đến từ những điều rất nhỏ. Đặt sách ở nơi dễ nhìn thấy. Để điện thoại xa khỏi giường ngủ. Sắp xếp lịch làm việc theo cách giảm bớt quyết định vụn vặt. Những điều tưởng như đơn giản đó lại có tác động sâu hơn rất nhiều so với những lời hứa hùng hồn.
Không chỉ môi trường vật lý, mà môi trường xã hội cũng vô cùng quan trọng. Khi bạn thay đổi, sẽ có người không thoải mái. Không phải vì bạn sai, mà vì sự phát triển của bạn khiến họ phải đối diện với sự đứng yên của chính mình.
Vòng tròn quan hệ có thể thu hẹp lại. Nhưng đổi lại, bạn bắt đầu gặp những con người mới, những mối quan hệ thúc đẩy bạn đi lên thay vì kéo bạn xuống. Đó là cái giá rất xứng đáng.
Hành động nhỏ, nhưng không ngắt quãng
Tôi không tin vào những cú bứt phá ngắn hạn. Tôi tin vào sự tiến bộ đều đặn.
Sự khác biệt lớn nhất giữa người đi đường dài và người bỏ cuộc nằm ở khả năng tiếp tục hành động khi cảm xúc đã nguội. Khi không còn ai cổ vũ. Khi không còn kết quả rõ ràng.
Mỗi ngày tốt hơn một chút nghe có vẻ không hấp dẫn. Nhưng nếu bạn kiên trì, sự tích lũy đó tạo ra một lực rất lớn. Không phải trong một tuần, mà trong một năm, hai năm, năm năm.
Đừng đặt mục tiêu quá lớn đến mức bạn không bắt đầu. Viết một câu mỗi ngày. Làm một việc nhỏ nhưng lặp lại. Mục tiêu không phải là kết quả của ngày hôm đó, mà là xây dựng một bản sắc mới: tôi là người luôn xuất hiện.
Khi bạn không để chuỗi hành động của mình bị đứt quãng, não bộ bắt đầu ghi nhận: “Mình là kiểu người làm được việc này”. Và từ đó, mọi thứ trở nên dễ hơn.
Từ hiểu biết đến chuyển hóa thật sự
Chúng ta đang sống trong thời đại dư thừa thông tin. Doanh nhân không thiếu kiến thức. Thứ họ thiếu là hành động đủ lâu để kiến thức trở thành con người.
Tôi chia sẻ những điều này không phải từ sách vở, mà từ chính những gì tôi đã trải qua, đã chứng kiến, đã trả giá. Hơn hai mươi năm kể từ ngày mẹ tôi mất, tôi hiểu rằng cách tốt nhất để tri ân những người ta yêu thương không phải là tiếc nuối, mà là sống một cuộc đời có ý nghĩa, có trách nhiệm, và không bỏ phí thời gian.
Những giai đoạn khó khăn nhất trong đời thường chính là lúc chúng ta được chuẩn bị để bước vào một phiên bản lớn hơn của chính mình. Nhưng chỉ khi bạn dám quyết định, dám thiết kế lại cuộc sống, và dám hành động đến cùng.
Một năm sống có mục đích có thể thay đổi hoàn toàn quỹ đạo cuộc đời bạn. Câu hỏi không phải là bạn có đủ khả năng hay không. Câu hỏi là: bạn có dám đốt thuyền và bước đi ngay hôm nay không?
“Phượng hoàng tái sinh” là một quyển sách đã giúp tôi đứng dậy vượt qua những khó khăn để có được cuộc sống tốt hơn. Và hôm nay đến lượt bạn cũng cần phải đọc và thực hành nó
Nguyễn Quốc Trung – Tác giả, doanh nhân, nhà đào tạo phát triển doanh nghiệp
